| Kamusal Alanın Şifresi: Bir Yazın Olarak Kent; Biçimsel Dili Olarak Mimarlık ve Grameri Olarak Geometri
|
| Murat Çetin
|
|
|
Kent ve gramer gibi iki ayrı ve görünüşte ilintisiz kavramın nasıl bir araya geleceği konusunda kuşku duyulabilir. Ancak gramerin bir dilin altyapısını oluşturan bir kurallar sistemi, kentin ise çeşitli imgelerle kamusal içeriği gerek koşullandıran, gerek betimleyen fiziksel bir üst yapı olduğu düşünülürse bu ilişki daha rahat kurulabilir. Özellikle, genetik biliminin insanoğlunun yaratılışının biyolojik kodlarını çözmeye başladığı bir çağa doğru ilerlediğimiz düşünülürse, kodlama olgusunun olumlu ve olumsuz yönleriyle önemi tartışılmaz. Mimari çevreyi de toplumun davranışlarıyla biçimlenen kültürel bir kodlama ve aktarım aracı olarak ele aldığımızda, kodlama süreci ve bu kodlara yüklenen anlamlar önem kazanır. Son dönemlerde oldukça popüler olan Dan Brown, “Da Vinci Şifresi” ile görsel öğelerin, fiziki çevre ve özellikle de mimari mekanın tarihsel ve toplumsal olguları kodlaması ve süreklilik içerisinde aktarması olgusunu sürükleyici bir roman içinde ele alıyor. Benzer şekilde, daha az popüler (ancak güncel) olmakla birlikte, kamusal alanın içeriğini oluşturan ve kent sosyolojisi disiplininin çalışma alanı içinde yer alan sosyo-ekonomik, politik ve kültürel olguların da çözümlenmesi gereken şifreler içerdiği ve bunların kent morfolojisi aracılığı ile kodlandığı varsayımından yola çıkılacak olursa, kentin toplumsal bir yazın eseri, bu içeriğin iletişim mecrasının bizzat kentin morfolojisi, bu morfolojinin dilini oluşturan mimari dokunun gramatik yapısının da mekanın geometrik kurgusu olduğu ileri sürülebilir. Kimi akademisyenlerce salt bir post-rasyonalizasyon olarak görülen ve indirgemeci bir yaklaşım olarak algılanan şekil gramerleri, mekansal kurgulara yönelik tipolojik kökenli bir şifre çözümleme aracı sunmakta...
|
|
|
|
|
|
| Kural Tabanlı Tasarım Yöntemi-Biçim Grameri
|
| Birgül Çolakoğlu
|
|
Biçim grameri, 70 li yıllarda Stiny ve Gibs(1) tarafından geliştirilmiş kural tabanlı bir tasarım yöntemidir. İlk dönem biçim grameri çalışmaları analiz ağırlıklıdır. Bu çalışmalar, biçim grameri kuramının tasarım kuramı, bilgisayar destekli tasarım (CAD) ve ilişkili alanlarda kabul gören bir paradigma olmasını sağlamıştır. Konu ile ilgili olarak yapılan ilk çalışma Stıny nin 1977 de yazdığı “ Ice-Ray: a note on the generation of Chinese lattice designs” isimli makalesidir. Bu çalışmada Çin buz deseni kompozisyonları beş basit kural içeren gramer ile anlatılmış, gramer kuralları kullanılarak mevcut Çin buz desenlerinin ve aynı stilde sayısız tasarımın yapılabileceği gösterilmiştir. Buna benzer çalışmalar İslam süsleme motiflerinin ve Selçuklu halı desen gramerlerinin çıkarılmasında uygulanmıştır.
Resim 1: Selçuklu halısı desen grameri, YTU, Saro Dionyan
Bu çalışmayı complex gramerler kullanarak mimari stil analizi yapan Stiny ve Mitchell(2) in ürettiği Palladian grameri izlemiştir. Devam eden yıllarda biçim grameri farklı mimari dillerin (Guiseppe Terragni(3), Frank Lyod Wrigt(4), Glenn Murgutt(5), Christopher Wrenn(6)), geleneksel mimari stillerin (Japanese tea rooms(7), bungalows of Buffalo(8), Queen Anne Houses(9)) ve Mughul bahceleri(10) peyzaj mimarisinin analizinde kullanılmıştır.
İkinci dönem biçim grameri çalışmaları Frederic Frobel in cocuk yuvası yöntemi ile mimari tasarım atölyesinde uygulanan tasarım yöntemlerinin benzerliğinden yola çıkarak geliştirilen üç boyutlu tasarım kompoziyonları üretme çalışmalarıdır. Alman eğitimci Frobel tarafından 19. yy ın başında geliştirilen yöntemde üç farklı form tanımlanmıştır; bilim formaları, sanat formları ve doğa formları. Bilim formları çocukla...
|
|
|
|
|
|
|